Surfrider Foundation Europe, samen met het laboratorium Eurofins, publiceert de eerste grote studie over de aanwezigheid van PFAS in recreatiewateren, waaruit de massale aanwezigheid van deze verontreinigende stoffen op alle geteste locaties blijkt. Het mariene milieu, dat nog steeds te weinig bestudeerd is, is grotendeels verontreinigd in onverwachte concentraties.
Een wetenschappelijke studie om een vorm van vervuiling te documenteren die nog nooit is onderzocht
PFAS, of per- en polyfluoralkylstoffen, algemeen bekend als ‘forever chemicals’, verwijzen naar een familie van enkele duizenden synthetische chemische verbindingen die bijzonder persistent zijn. Hoewel er steeds meer rapporten verschijnen over hun aanwezigheid in het milieu, was er tot nu toe geen grootschalige studie uitgevoerd in zwem- en recreatiewateren. Toch is dit niet alleen een ernstig milieuprobleem, maar ook een reële bedreiging voor de volksgezondheid. Het is daarom legitiem om ons af te vragen welke risico’s we lopen wanneer we gaan zwemmen, surfen, enz.
Om deze kennis over de aanwezigheid van PFAS in aquatische milieus te vergroten, voerde Surfrider een grootschalig citizen science-initiatief uit: monsters werden verzameld door 80 vrijwilligers van de ngo op 107 zwemlocaties of locaties die regelmatig worden bezocht door watersportliefhebbers (in meren, rivieren of langs de kust). Deze burgers, die vooraf training hadden gekregen in bemonsteringstechnieken, volgden een gestandaardiseerd protocol op basis van de aanbevelingen van het partnerlaboratorium Eurofins om te voldoen aan de bemonsteringsvoorwaarden.
Het laboratorium analyseerde de aanwezigheid en concentratie van 58 PFAS in elk monster, die vervolgens door Surfrider Europe werden geïnterpreteerd.
Vind de volledige resultaten in het persdossier
De meerderheid van de geteste locaties haalt geen goede chemische toestand
Om de chemische kwaliteit van deze recreatiewateren te beoordelen, baseerde Surfrider zich op de huidige wetgeving, de Kaderrichtlijn Water (KRW), en de milieukwaliteitsnormen (MKN). De ngo vergeleek haar analyseresultaten met de referentiewaarden voor PFOS, dat ten tijde van de studie de enige indicator was die tot de PFAS-familie behoorde. Ondanks de aanwezigheid van strenge beperkingen op Europees en internationaal niveau, overschrijdt 78% van de geteste continentale locaties en 44% van de geteste kustlocaties de maximaal toegestane waarden. Een aanzienlijk aantal locaties staat dus onder druk door PFOS-vervuiling en kan worden beschouwd als “in slechte chemische toestand” volgens de Europese normen waarmee in onze studie rekening is gehouden.
Aan de andere kant is de waargenomen verontreiniging zeer divers. Onder de 58 verschillende moleculen en afbraakproducten die diepgaand werden onderzocht, konden 23 PFAS op alle locaties worden gekwantificeerd, wat wijst op complexe en heterogene vervuiling. TFA, onlangs door het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) geclassificeerd als “toxisch voor de voortplanting” (categorie 1B), werd in 100% van onze monsters gedetecteerd in concentraties die niet werden verwacht.
Kwaliteit van zwemwater: alle monsters vertonen sporen van PFAS
Om de kwaliteit van zwemwater met betrekking tot PFAS te beoordelen, baseerde Surfrider zich op een beheersondersteunend instrument dat is ontwikkeld door het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) voor beheerders van zwemlocaties. Als reactie op de groeiende bezorgdheid bij het publiek en de autoriteiten, ontwikkelde het RIVM in 2024 inderdaad een praktische gids voor de eerste beoordeling van risico’s met betrekking tot zwemwater, met een richtwaarde van 280 ng PEQ/L.
Met behulp van dit kader heeft de studie van Surfrider Europe het voor het eerst mogelijk gemaakt om verslag uit te brengen over de aanwezigheid van deze verontreinigende stoffen in zwemwater en de daarmee samenhangende risico’s. Onze analyses hebben aangetoond dat geen enkele geteste locatie, zowel aan de kust als landinwaarts, wordt gespaard. Eén locatie zou zelfs de aanbevelingen van de Nederlandse autoriteiten overschrijden als Franse zwemlocaties onder een vergelijkbaar kader zouden vallen.
Er is maar één oplossing voor de omvang van deze vervuiling: emissies bij de bron stoppen
De studie toont de alomtegenwoordigheid van PFAS in het milieu aan, zelfs in gebieden waar we gaan zwemmen of watersport beoefenen. PFAS werden aangetroffen op alle beschouwde zwem- en recreatielocaties, met uiteenlopende verontreinigingsniveaus. Stoffen die al jaren verboden zijn, zoals PFOS en PFOA, worden nog steeds in hoge concentraties aangetroffen, terwijl een grote verscheidenheid aan stoffen en afbraakproducten regelmatig werd geïdentificeerd. Het mariene milieu wordt nog steeds vaak over het hoofd gezien. Toch is ook dit grotendeels verontreinigd door PFAS in concentraties die eerder niet werden vermoed.
Deze bevindingen zijn alarmerend en benadrukken de tekortkomingen van het huidige regelgevingskader. Surfrider roept de Europese Commissie op om zonder uitstel de volgende actie te ondernemen:
- Neem tegen het einde van het jaar de conclusies van ECHA over om zo snel mogelijk een universele beperking van PFAS aan te nemen, die alle sectoren en toepassingen omvat, inclusief industriële sectoren. Wij roepen de lidstaten ook op om deze ambitie te steunen, zodat aan deze vervuiling bij de bron definitief een einde wordt gemaakt.
- Versterk de netwerken voor het monitoren van de waterkwaliteit, met name in het mariene milieu; dit moet gepaard gaan met concrete acties zoals het identificeren van vervuilingsbronnen, het saneren van verontreinigde locaties en de effectieve toepassing van het principe dat de vervuiler betaalt.
- Stel geharmoniseerde PFAS-monitoringsprotocollen vast voor zwem- en recreatiewater in de lidstaten, vergezeld van aanvullende studies die gericht zijn op het aanpakken van het gebrek aan gegevens over vervuiling in deze gebieden, en uiteindelijk het mogelijk maken van de vaststelling van officiële Europese monitoringsnormen voor de chemische kwaliteit van zwemwater. Wanneer vervuiling is bevestigd, moeten de Europese Commissie en de lidstaten plannen ontwikkelen voor waterherstel, terwijl het principe “de vervuiler betaalt” wordt toegepast.
Wij blijven beschikbaar voor journalisten voor vragen of interviewverzoeken.
Over Surfrider Foundation Europe
Surfrider Foundation NGO is een collectief van positieve activisten die dagelijks concrete actie ondernemen op het terrein om een behouden oceaan door te geven aan toekomstige generaties. Onze missie: de stem van de Oceaan luid en duidelijk laten horen! Onze wapens? Bewustmaking en mobilisatie van burgers, kinderen en volwassenen (met name via 48 vrijwilligersafdelingen in heel Europa), waarbij we onze wetenschappelijke expertise inzetten om lobbyacties uit te voeren en bedrijven te transformeren. Ontdek de vereniging op https://surfrider.eu/ of via deze video.
CONTACTEN :
Lionel Cheylus | Mediarelatiemanager| +33 6 08 10 58 02 | lcheylus@surfrider.eu
Julie Gabriel | Assistent mediarelaties| presse@surfrider.eu